ΡΗΞΗ ‘Η ΤΑΠΕΙΝΩΣΗ

ISKRA

Αξίζει να το διαβάσουμε και ας γράφτηκε πριν το EUROGROUP της Παρασκευής….

(Πεμ. 19/02/15 – 22:27)

Του ΠΕΤΡΟΥ ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ

Όσοι έγκαιρα προειδοποιούσαν ότι το δίλημμα που θα τεθεί με αμείλικτο τρόπο στη νέα ελληνική κυβέρνηση θα είναι «ρήξη ή ταπείνωση», εισέπρατταν από τους θιασώτες του «έντιμου συμβιβασμού» την κατηγορία ότι είναι ιδεοληπτικοί, απογειωμένοι από την πραγματικότητα, καταστροφολόγοι και πάει λέγοντας. Οι δραματικές εξελίξεις των τελευταίων ημερών και ωρών δείχνουν αρκετά καθαρά πού βρίσκεται ο ρεαλισμός και πού η φαντασίωση.

Η επιστολή της ελληνικής κυβέρνησης για την επέκταση της δανεικής συμφωνίας- μιας συμφωνίας που είχε χαρακτηριστεί αποικιοκρατική από το σύνολο της ελληνικής Αριστεράς, και όχι μόνο- συνιστά βαρύτατη υποχώρηση, όχι τακτικού αλλά στρατηγικού χαρακτήρα. Αρχίζει χαιρετίζοντας τις «αξιοσημείωτες προσπάθειες για την οικονομική προσαρμογή» (sic) που κατέβαλε «τα τελευταία πέντε χρόνια ο ελληνικός λαός» (δεν λέει: υπό την καθοδήγηση των κυβερνήσεων Παπανδρέου, Παπαδήμα και Σαμαρά). Δεσμεύεται ότι «ο ελληνικές αρχές τιμούν τις οικονομικές υποχρεώσεις της Ελλάδας προς όλους τους πιστωτές» και ότι θα εργαστούν για την «επίτευξη της βιωσιμότητας του χρέους». Μιλάει για «κατάλληλα πρωτογενή πλεονάσματα» και υπόσχεται ρητά ότι «οποιαδήποτε νέα μέτρα θα έχουν πλήρη χρηματοδότηση απέχοντας από μονομερείς ενέργειες οι οποίες θα υπονόμευαν τους δημοσιονομικούς στόχους» του (μη κατονομαζόμενου, πλην ευκόλως εννοούμενου) Μνημονίου.

Ας μην κοροϊδευόμαστε: Η τοποθέτηση αυτή ισοδυναμεί, αν όχι με Μνημονιακή στροφή 180 μοιρών, πάντως με ενταφιασμό κάθε έννοιας ουσιαστικής ελάφρυνσης του χρέους (εδώ οι φιλοδοξίες της κυβέρνησης περιορίζονται σε αυτό που είχε υποσχεθεί το Eurogroup στον… Σαμαρά, το Νοέμβριο του 2012) και στο πάγωμα ακόμα και των περιορισμένων, φιλολαϊκών μέτρων για τα οποία έχει ήδη δεσμευθεί προσωπικά ο Αλέξης Τσίπρας. Οχι τυχαία, τα νομοσχέδια που είχε δηλώσει ότι θα προωθούνταν με τη μορφή του κατεπείγοντος παγώνουν για την επόμενη εβδομάδα- και βλέπουμε…- γιατί ήδη περιγράφονται ως «μονομερείς ενέργειες».

Ακόμη και στο επίπεδο της διαπραγμάτευσης, η τακτική της κυβέρνησης αποδεικνύεται άκρως επιζήμια, πρώτα με τη μονομερή αποδοχή της πρότασης Μοσκοβισί και τώρα με την επίσης μονομερή κατάθεση του αιτήματος. Η κυβέρνηση προχωρά σε σταδιακό «μονομερή αφοπλισμό» απέναντι στους Γερμανούς, οι οποίοι βάζουν στο συρτάρι τα ελληνικά κείμενα, κατοχυρώνουν τις στρατηγικές υποχωρήσεις της Αθήνας χωρίς οι ίδιοι να μετακινούνται ούτε κατά ένα πόντο και… πάνε για τον επόμενο γύρο εκβιασμού και υποχώρησης.

Έτσι, το γερμανικό υπουργείο Οικονομικών όχι μόνο δεν έσπευσε να χαιρετίσει το κείμενο του ελληνικού αιτήματος, αλλά το χαρακτήρισε απαράδεκτο ως βάση εκκίνησης της συζήτησης, κάνοντας μάλιστα λόγο για «Δούρειο Ίππο» των Αθηνών. Στο κείμενο που κατέθεσε στο EuroWorkingGroup, το απόγευμα της Πέμπτης, απαιτεί έξι (έξι!) φορές από την κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ να δεσμευτεί για συνέχιση και ολοκλήρωση του Μνημονίου. Ουσιαστικά, ζητάει ανοιχτά και ξάστερα τον αυτοεξευτελισμό της κυβέρνησης, προς γνώσιν και συμμόρφωσιν κάθε ανυπότακτης, ριζοσπαστικής συνείδησης στην Ευρώπη. Ιδού ένα απόσπασμα από αυτό το Ιεροεξεταστικής έμπνευσης κείμενο:

«Χρειαζόμαστε μια σαφή και πειστική δέσμευση της Ελλάδας, η οποία πρέπει να περιέχει τρεις βραχείες και απολύτως κατανοητές φράσεις: "Αιτούμεθα την παράταση του τρέχοντος προγράμματος, κάνοντας χρήση της ενδογενούς ευελιξίας του. Θα συμφωνήσουμε με τους θεσμούς οποιεσδήποτε αλλαγές σε μέτρα του υπάρχοντος Μνημονίου Κατανόησης. Και στόχος μας είναι η επιτυχής ολοκλήρωση του προγράμματος"». (Η υπογράμμιση είναι του Γερμανού γκαουλάιτερ).

Σαν να μην έφταναν όλα αυτά τα εξευτελιστικά, οι Γερμανοί μας κάνουν και πλάκα από πάνω. Στο τέλος αυτού του κατάπτυστου κειμένου, μας λένε ότι όχι μόνο δεν θα μας δώσουν τα 1,9 δις των τόκων που μας χρωστάει η ΕΚΤ, αλλά και ότι θέλουν πίσω τα 10,9 δις του ΤΧΣ που προορίζονταν για ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών, γιατί, λέει, οι τράπεζές μας είναι μια χαρά και δεν έχουν ανάγκη ούτε σεντ!

Δεν ξέρουμε αν το Βερολίνο επιμείνει μέχρι τέλους σε αυτή την αισχρή προσπάθεια δημόσιου πολιτικού βιασμού όχι απλά μιας δημοκρατικά εκλεγμένης κυβέρνησης, αλλά και ενός ολόκληρου έθνους. Θεωρούμε αυτονόητο ότι σε μια τέτοια περίπτωση η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ δεν θα δώσει γην και ύδωρ, γιατί το αντίτιμο θα ήταν όχι απλώς η τελική πτώση, αλλά η ακαριαία εξαέρωσή της. Το πιο επικίνδυνο θα είναι να αποδεχθεί ένα «συμβιβαστικό», υποτίθεται κείμενο, ανάμεσα στο ήδη απαράδεκτο που έχει καταθέσει η ίδια και στο κείμενο της Σοϊμπλεϊκής βαρβαρότητας.

Αυτό που αντιλαμβανόμαστε είναι ότι η κυβέρνηση έχει πανικοβληθεί από το ενδεχόμενο να καταρρεύσουν οι τράπεζες από το οικονομικό σαμποτάζ της Γερμανίας και της Πέμπτης Φάλαγγας στην Ελλάδα. Αυτό το ενδεχόμενο, όμως, το οποίο κάθε λογικός άνθρωπος είχε σκεφτεί και επισημάνει πολύ πριν τις εκλογές, θα έπρεπε να είναι έτοιμη να το αντιμετωπίσει και όχι να αισθάνεται τώρα το έδαφος να υποχωρεί κάτω από τα πόδια της. Η εκλογή δεξιού υποψήφιου στην προεδρία της Δημοκρατίας ήδη πίκρανε την κοινωνική βάση του ΣΥΡΙΖΑ, αλλά δεν προκάλεσε ανεπανόρθωτη βλάβη. Ωστόσο, μια ταπεινωτική συνθηκολόγηση απέναντι στο Βερολίνο, θα σημάνει ότι η κυβέρνηση θα έχει περάσει τον Ρουβίκωνα… προς τη λάθος κατεύθυνση. Οριστικά και αμετάκλητα.

Πέμπτη 19 Φεβρουαρίου 2015

Advertisements

Αριστερός καραμανλισμός; -του Περικλή Κοροβέση

Σε όλα τα παιχνίδια υπάρχουν κανόνες. Θεωρητικά, κάθε παίκτης ξέρει τους νόμους του παιχνιδιού και αυτό του δίνει μια ισότητα. Μπορεί να κερδίσει ή να χάσει, όσο και οι άλλοι συμπαίκτες του. Εκτός αν υπάρχει κάποια απάτη, που ανατρέπει τους νόμους του παιχνιδιού. Αλλά αυτό θεωρείται αθέμιτο.

Εντούτοις, στις υπόλοιπες ανθρώπινες σχέσεις, και σε αυτές βάζω όλες τις συναλλαγές των ανθρώπων, από τον περιπτερά της γειτονιάς μας μέχρι τις υπερεθνικές σχέσεις μεταξύ κρατών, η απάτη θεωρείται θεμιτή.

Και για να το πούμε σε καθαρότερα ελληνικά: το να ρίξεις τον άλλο θεωρείται μαγκιά και εξυπνάδα. Και αυτό το παιχνίδι παίζεται μεταξύ ισχυρού και ανίσχυρου. Εδώ, κάθε έννοια δημοκρατίας και ισότητας απουσιάζει. Ο δυνατός θα επιβάλει τα συμφέροντά του και ο αδύναμος θα υποκύψει, μη διαθέτοντας κάποια εναλλακτική λύση που να είναι άμεσα εφαρμόσιμη.

Στη χώρα μας ζούμε μια ανθρωπιστική κρίση. Αν κάποιος άστεγος απανθρακωθεί ή κάποιος συνταξιούχος αυτοκτονήσει, είναι ειδήσεις που δεν απασχολούν ιδιαίτερα τα ΜΜΕ, και σχεδόν το έχουμε συνηθίσει, όπως και τόσα άλλα.

Ποιος από μας έχει δώσει ένα περισσευούμενο δωμάτιο σε κάποιον άστεγο;

Πόσα εξοχικά σπίτια μένουν άδεια σχεδόν όλο τον χρόνο;

Μαζέψαμε ποτέ κάποιον πρόσφυγα που η χώρα του καίγεται από τον πόλεμο; Κάποιοι το έκαναν. Και μας συγκίνησαν. Και είμαστε περήφανοι γι’ αυτούς.

Αλλά οι πολλοί είναι από την άλλη πλευρά. Και μπορεί να μην ψήφισαν Χρυσή Αυγή, αλλά δημιούργησαν το κλίμα για να υπάρχει. Από εμπειρικές παρατηρήσεις, σχηματίζω την εντύπωση πως η μεγάλη πλειοψηφία αυτής της χώρας αρνούνται να είναι πολίτες. Είναι καταναλωτές που έχασαν το επίπεδο ζωής που είχαν πριν από την κρίση, και αυτό διεκδικούν με την ψήφο τους στον ΣΥΡΙΖΑ.

Στον πρώτο μήνα ζωής της νέας κυβέρνησης, με τα δείγματα γραφής που μας έχει δώσει, δεν θα την έλεγα κυβέρνηση της Αριστεράς, αλλά κράτος στο όνομα της Αριστεράς. Και για να ακριβολογήσω θα επιστράτευα ένα νεολογισμό: «Αριστερός καραμανλισμός» κατά το αντίστοιχο «Αριστερός περονισμός».

Οι ομοιότητες Τσίπρα-Περόν είναι εκπληκτικές. Απόλυτα κυρίαρχος ενός κόμματος, που δεν δείχνει να έχει οποιαδήποτε σχέση με δημοκρατικές διαδικασίες, λατρεία για την εξουσία και έξω από οποιονδήποτε έλεγχο. Και βέβαια, μεγάλα ιδανικά ή μεγάλα λόγια. Ο Παυλόπουλος έγινε Πρόεδρος της Δημοκρατίας. Τον άνθρωπο τον εκτιμώ και τον σέβομαι. Αλλά είμαστε από άλλους κόσμους.

Χάθηκε κάποιο γεροντάκι από το ΕΑΜ γι’ αυτό το αξίωμα; ΄Η μήπως αυτή η κίνηση του πρωθυπουργού εντάσσεται στην αναδιάρθρωση του πολιτικού συστήματος; Το πάλαι ποτέ κραταιό ΠΑΣΟΚ αποχώρησε από τη σκηνή και τον ρόλο του τον πήρε ο ΣΥΡΙΖΑ. Η Ν.Δ. του Σαμαρά, όπως ο ίδιος την εξέφραζε, ήταν το «πλατύ όργανο» της Χ.Α. Αρα, ο αποκεφαλισμός του είναι θέμα χρόνου.

Η Κεντροδεξιά χωρίς Σαμαρά και η Κεντροαριστερά του Τσίπρα έχουν ήδη διαύλους επικοινωνίας. Ο ένας είναι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, ο άλλος οι ΑΝ.ΕΛΛ., που ουδέποτε αποχωρίστηκαν τη δεξιά τους ταυτότητα. Και ανά πάσα στιγμή μπορεί να γυρίσουν στο κόμμα-μητέρα.

Αν ισχύει αυτή μου η ανάγνωση της πραγματικότητας, τότε ποιο είναι το μέλλον αυτής της χώρας; Εχουμε πράγματι δυνατότητες να διαπραγματευτούμε; Ποιο πετρέλαιο και ποιο φυσικό αέριο μπορούμε να έχουμε για να το διαπραγματευτούμε με την Ε.Ε.; Κανένα από αυτά τα δύο αγαθά δεν διαθέτουμε. Εχουμε τα υπέροχα οικολογικά προϊόντα που γίνονται ανάρπαστα στην Ευρώπη και που θα μπορούσαμε να τα διαθέσουμε αλλού.

Αν οι εταίροι μας δεν ήταν έτοιμοι να βρουν μια λύση μαζί μας; Σήμερα η Ε.Ε. είναι 28 χώρες (μαζί με την προσθήκη της Κροατίας). Για ποιο λόγο να μας κάνουν οποιαδήποτε χάρη, όταν η πλούσια Ευρώπη έχει καταλάβει την υπόλοιπη φτωχή Ευρώπη και κερδίζει από αυτήν, όπως έκανε και παλιότερα με τις παλιές αποικίες;

Αυτό που μπορούμε να κάνουμε είναι ένα θέαμα. Και έχουμε βρει έναν καλό πρωταγωνιστή. Τον σταρ Βαρουφάκη. Αλλά κάποτε όλα τα σίριαλ τελειώνουν, ενώ η πραγματικότητα παραμένει αδυσώπητη.

Αλλά μια αριστερή κυβέρνηση θα μπορούσε να αρχίσει αλλιώτικα. Χρέος. Ποιο χρέος; Διεθνής Επιτροπή Λογιστικού Ελέγχου. Το πραγματικό το πληρώνουμε με ρήτρα ανάπτυξης.

Γερμανικές αποζημιώσεις και αποπληρωμή του κατοχικού δανείου. Επανατοποθέτηση του προβλήματος της Ευρώπης των Λαών (τα σχετικά κείμενα του ΣΥΡΙΖΑ είναι επαρκή).

Αναφορά στην Ευρώπη των επαναστάσεων ως θεμελιακή αξία του ευρωπαϊκού πολιτισμού. Οταν ψήφιζα ΣΥΡΙΖΑ, αυτό το νόημα είχε η ψήφος μου (και πολλά άλλα). Μήπως ήρθε η ώρα για έναν ΣΥΡΙΖΑ των πολιτών, που να βγαίνει από τις πλατείες; Μήπως Αμεση Δημοκρατία παντού, εδώ και τώρα;

Νόστιμον ήμαρ

Η διαλεκτική για αρχάριους

Βάλτε λίγη διαλεκτική στο κρασί σας

Οι διακοπές του Χέγκελ, Ρενέ Μαγκρίτ

Θυμάμαι ένα παλικαράκι είκοσι πέντε χρονών που ήταν πανευτυχές επειδή είχε βρει στη βιβλιοθήκη το περίφημο βιβλίο του Καντ, «Η κριτική του καθαρού λόγου».

Γύρισε στο σπίτι τρέχοντας για να το διαβάσει, πιστεύοντας ότι θα έβρισκε εκεί μέσα την εξήγηση όλων.

Έκατσε στο γραφείο του, πήρε μια βαθιά ανάσα και διάβασε την πρώτη σελίδα… Μετά την ξαναδιάβασε. Και την ξαναδιάβασε…

Μετά από είκοσι αναγνώσεις της… πρώτης σελίδας, δεν είχε καταλάβει τίποτα απολύτως. Και δεν εννοούμε ότι δεν είχε καταλάβει το μυστήριο του κόσμου. Όχι. Δεν είχε καταλάβει τίποτα από αυτό που είχε διαβάσει είκοσι φορές.

Είχε πειστεί ότι εντελώς ηλίθιος μέχρι που ένας φίλος (που αργότερα θα γινόταν ψυχολόγος) του εξήγησε ότι δεν μπορείς να κατανοήσεις ένα φιλοσοφικό βιβλίο –ειδικά των πιο «στρυφνών» φιλοσόφων- αν δεν κατέχεις την ορολογία.

Είναι σαν να μην ξέρεις τίποτα από υπολογιστές και να προσπαθείς να καταλάβεις ένα βιβλίο σχετικό με τον προγραμματισμό.

Ευτυχώς υπάρχουν κάποιοι «μεταφραστές» που μας βοηθάνε να προσεγγίσουμε μια δύσκολη έννοια.

Μια τέτοια έννοια ήταν η «διαλεκτική», την οποία αδυνατούσα να αντιληφθώ πλήρως (αν και -όπως θα δούμε- δεν υπάρχει πλήρης αντίληψη κανενός πράγματος) μέχρι που βρέθηκε ένας μεγάλος δάσκαλος-μεταφραστής να μου την εξηγήσει: Ο Παπανούτσος.

Ας ξεκινήσουμε με την αναζήτηση της καταγωγής της έννοιας περιδιαβαίνοντας αντίστροφα στο φιλοσοφικό-ιστορικό κόσμο.

Η κοντινότερη γενιά «διαλεκτικής» είναι δύο σοφοί του 19ουαιώνα: Ο Μαρξ και ο Κίρκερκααρντ. Αλλά αυτοί οι δύο απέχουν μεταξύ τους όσο ο ουρανός από τη γη.

Ο Κίρκεργκααρντ είχε ως πίστη τη διαλεκτική της «θρησκευτικής υπέρβασης» (αυτός ήταν στον ουρανό) και ο Μαρξ ως δόγμα τον περιβόητο «διαλεκτικό υλισμό» (αυτός στη γη).

Και οι δύο είχαν ως δάσκαλο τον κατ’ εξοχήν φιλόσοφο της διαλεκτικής (της νέας διαλεκτικής) το Χέγκελ.

Όμως καμιά ιδέα της νεότερης φιλοσοφίας δεν είναι αυτογενής.

Ο Παπανούτσος αναφέρει τον «μυστικό» Χριστιανό του 15ου αιώνα, Νικόλαο Κουζάνο, ο οποίος έκανε λόγο για την coincidentia oppositorum, τη σύμπτωση των αντιθέτων.

Αλλά και αυτός πατούσε στην ισχυρότερη φιλοσοφική παράδοση του δυτικού κόσμου: Στην αρχαιοελληνική.

Η διαλεκτική, ετυμολογικά, κατάγεται από το διάλογο.

Και ο διάλογος «ως μορφή επικοινωνίας ελεύθερα σκεπτόμενων ανθρώπων υπήρξε κατάκτηση των Ελλήνων».

Στα τυραννικά καθεστώτα οι άρχοντες μονολογούν, στα δημοκρατικά οι πολίτες διαλέγονται.

Δε μας είναι δύσκολο να φανταστούμε ως δημιουργό της ίδιας της διαλεκτικής τον Πλάτωνα, του οποίου η φιλοσοφία αποδόθηκε σε μορφή διαλόγων.

Όμως κι αυτός ήταν μαθητής του Σωκράτη, ο οποίος ανέτρεπε διαλογικά τις αβέβαιες γνώμες των συνομιλητών του –παρά την αρχική τους βεβαιότητα.

Ακόμα κι αυτός, ο μέγιστος Σωκράτης, πάτησε πάνω στους ώμους γιγάντων για να δει τόσο μακριά.

Ο γίγαντας αυτός ήταν ο «σκοτεινότερος των φιλοσόφων», ο Ηράκλειτος, από του οποίου τη φιλοσοφία μόνο θραύσματα διασώζονται.

Ο Ηράκλειτος, τόσο μεγαλοφυής ακριβώς επειδή ήταν αυτόφωτος, ήταν ο πρώτος που αντιλήφθηκε ότι όλα εμπεριέχονται στο ένα, και το ένα γεννάει τα πάντα.

Ότι η οδός άνω κάτω είναι μία και αυτή.

Ότι πίσω από τις διαφορές, τα παράταιρα και τα ασυμβίβαστα υπάρχει μια βαθιά ενότητα.

Γιατί η «κρυφή αρμονία είναι πιο ισχυρή από τη φανερή».

Αν «το αυτό» εμφανίζεται ως «το άλλο», είναι γιατί τα πάντα βρίσκονται σε αέναη κίνηση (όπως ο ποταμός, στου οποίου τα ίδια νερά δεν μπορείς να μπεις δυο φορές) και το κάθετι «μεταπίπτει» στο αντίθετο του και πάλι από αυτό σε μια νέα θέση.

Εκεί έχει τις ρίζες της η διαλεκτική, στο «σκοτεινό» Ηράκλειτο.

Αλλά τι είναι η διαλεκτική;

Διαλεκτική είναι εκείνη η δομή της σκέψης και του λόγου όπου η αντίφαση όχι μόνο δεν αποκλείεται, αλλά εξαίρεται, επιβάλλεται.

Η σκέψη της διαλεκτικής δεν είναι ένα αποτελειωμένο γεγονός, ποτέ. Αλλά ένα διαρκώς ανανεούμενο «γίγνεσθαι», όπου η ΘΕΣΗ, δημιουργεί την ΑΝΤΙΘΕΣΗ, και μέσα από αυτές γεννιέται η ΣΥΝΘΕΣΗ.

Η οποία δεν είναι παρά μια καινούρια θέση που θα οδηγήσει σε νέα αντίθεση και σύνθεση, χωρίς να υπάρχει τέλος.

Η διαλεκτική έρχεται σε σύγκρουση με την τυπική Λογική.

Η Λογική, έτσι όπως την κληρονόμησε ο δυτικός κόσμος από τον Αριστοτέλη, δεν αποδέχεται την αντίφαση: Κάθε δήλωση είναι αληθής ή ψευδής.

Ο κόσμος που γνωρίζουμε σήμερα λειτουργεί βάση της αριστοτέλειας λογικής: Της δυαδικής.

Ναι ή όχι, ανοικτό ή κλειστό, σωστό ή λάθος, μαύρο ή άσπρο.

Ο Αριστοτέλης κέρδισε, ο Πλάτωνας ηττήθηκε.

Ο διαλεκτικός άνθρωπος αντιλαμβάνεται ότι η πραγματικότητα είναι στον εσώτερο πυρήνα της αντιφατική.

Γιατί η «αλήθεια» δε αποδίδεται ποτέ απόλυτα με καμία (είτε θετική είτε αρνητική) περιγραφή του.

Οι αποφάνσεις μας, οι απόψεις μας για την αλήθεια, την προσεγγίζουν μέσω της σύνθεσης των απόψεων, αλλά ποτέ δεν την φτάνουν, αφού κάθε σύνθεση είναι ουσιαστικά μια καινούρια θέση κι εκείνη με τη σειρά της παράγει μια νέα αντίθεση –στο διηνεκές.

Η αλήθεια δεν υπάρχει, γι’ αυτό και προσπαθούμε να την εφεύρουμε.

Αυτό μπορούμε να το καταλάβουμε καλύτερα αν σκεφτούμε τη διαφορά ανάμεσα στο «σοφό» και στο «φιλόσοφο».

Σοφός είναι ο άνθρωπος που έχει κατακτήσει τη σοφία.

Φιλόσοφος είναι αυτός που ποθεί και πασχίζει για τη σοφία.

Σύμφωνα με τη διαλεκτική σκέψη δεν μπορεί να υπάρξει σοφός, παρά μόνο φιλόσοφοι.

Και θυμηθείτε πως ο Σωκράτης έδειξε στους «σοφούς» ότι δεν ήξεραν τίποτα.

Η διαλεκτική είναι τόσο προφανής στην ιστορία, όπου δεν υπάρχει αριστοτέλειο τέλος, αλλά μια διαρκής εξέλιξη.

Οι πολιτισμοί ακμάζουν, σύμφωνα με τον Whitebread, όταν πραγματοποιείται σύνθεση των διαφόρων στοιχείων του. Όσο υπάρχει «διάλογος» των θέσεων και των αντιθέσεων η κοινωνία εξελίσσεται.

«Ο πολιτισμός αυτοδιατηρείται στο ύψος που έχει φτάσει όσο υπάρχουν μέσα του δυνατότητες για πειραματισμούς που συνεχώς ανανεώνονται», λέει ο αγγλοαμερικάνος Whitebread.

Κι εδώ δε θα ήταν παράταιρο να θυμηθούμε την Τέμπλ Γκράντιν που έλεγε ότι ο κόσμος χρειάζεται όλα τα μυαλά.

Μόνο αυτή η ποικιλότητα μπορεί να συνεχίσει να παράγει νέες ιδέες και πειραματισμούς.

Αλλά, για να τελειώνουμε με αυτό το στρυφνό κείμενο, η διαλεκτική μπορεί να είναι και η μόνη οδός για τον εαυτό μας.

Γιατί –όπως ισχυρίστηκε ο Πλάτωνας- η γόνιμη σκέψη είναι ο «εντός της ψυχής προς αυτήν διάλογος.»

Κάθε φορά που είμαστε βέβαιοι και αμετακίνητοι για κάτι, κάθε φορά που παγιώνεται μια αντίληψη στον εγκέφαλο μας, κάθε φορά που αποκτούμε μια καινούρια πεποίθηση, κάθε φορά που πιστεύουμε ότι φτάσαμε στο τέλος της αναζήτησης, πρέπει να θυμόμαστε ότι κάνουμε λάθος –ή σχεδόν λάθος.

Γιατί δεν υπάρχει τέλος στην αναζήτηση, υπάρχει μόνο αποτελμάτωση της σκέψης μας.

Γιατί δεν υπάρχει η μία και μοναδική αλήθεια. Υπάρχει μία κάποια «αλήθεια» που γεννάει την αντίθετη της και προχωρούν στη σύνθεση της καινούριας «αλήθειας».

Τίποτα δεν είναι σωστό, αληθές, βέβαιο. Παρά μόνο η αναζήτηση τους.

Τι είναι οι «αγορές»;

link

«Οι αγορές δεν είναι τίποτα άλλο από την πιο ακραία έκφραση του καπιταλισμού, που λειτουργεί ως ιπποδρομιακό στοίχημα και ανακυκλώνεται μαζί με τη στενή ομάδα ανθρώπων που ανακυκλώνει. Δεν δημιουργεί τίποτα παραγωγικό. Μέσα από μια ελιτίστικη κυνική συμπεριφορά μεταφέρει όργανά του από το πολιτικό σύστημα στην οικονομική σκακιέρα, και αντίστροφα, για να ικανοποιήσει συγκεκριμένα συμφέροντα.

Τραπεζίτες γίνονται υπουργοί και υπουργοί περνάνε όταν τελειώνει η αποστολή τους στη διοίκηση των οργάνων της οικονομικής ελίτ, σε μια αέναη προσπάθεια αναδιανομής του πλούτου και συγκέντρωσης σε χέρια ελάχιστων. Από κάτω επικρατεί η λιτότητα, την οποία βαφτίζουν προσαρμογή, δημοσιονομική σταθερότητα, ανταγωνιστικότητα. Ο μοναδικός τρόπος για να πειστούν τα θύματά της να την αποδεχθούν είναι να πιστέψουν πως είναι ένοχοι και κινδυνεύουν με τα χειρότερα». [ Κώστας Βαξεβάνης ]

«Εγώ είμαι τέκνο της Ανάγκης κι ώριμο τέκνο της Οργής»

Ημερόδρομος

Σαν σήμερα, στις 14 Φεβρουαρίου 1884, γεννήθηκε ο κομμουνιστής ποιητής, Κώστας Βάρναλης

ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ ΧΟΛΕΒΑΣ • 14 Φεβρουαριου 2015, 11:23 • Προβολες 1014

Σαν σήμερα, στις 14 Φεβρουαρίου 1884, γεννήθηκε ο κομμουνιστής ποιητής, πεζογράφος, κριτικός και δημοσιογράφος, Κώστας Βάρναλης. Τι να γράψεις και τι ν” αφήσεις για μια ζωή όπως αυτή του Κώστα Βάρναλη; Ακολουθεί μια σύντομη καταγραφή σημαντικών σταθμών της ζωής και του έργου του, γνωρίζοντας πως πολλά θα μείνουν εκτός κειμένου…

Ο Κ. Βάρναλης1 γεννιέται το 1884 στον Πύργο της Βουλγαρίας (Ανατολική Ρωμυλία). Σπουδάζει στα Ζαρίφεια Διδασκαλεία της Φιλιππούπολης και διορίζεται δάσκαλος. Με υποτροφία, απ’ την κοινότητα της Βάρνας, σπουδάζει στη Φιλοσοφική Αθηνών. Με τα «Ορεστειακά» 2 εντάσσεται στους δημοτικιστές.

Το 1904 δημοσιεύει τα πρώτα του ποιήματα στα περιοδικά Ο Νουμάς και Ακρίτας. Δευτεροετής φοιτητής στέλνει στον Κωστή Παλαμά τη συλλογή ποιημάτων Πυθμένες. Η συλλογή δημοσιεύεται το 1985 απ’ τον Κ. Γ Κασίνη, ο οποίος την εντόπισε στο αρχείο K. Παλαμά. Ο Κ. Βάρναλης, το 1905, εκδίδει την πρώτη του ποιητική συλλογή με τίτλο Κηρήθρες. Το 1907 συμμετέχει στην ομάδα (Ναπολέων Λαπαθιώτης, Νίκος Καρβούνης, Ρώμος Φιλύρας κ.α) που εκδίδει το περιοδικό Ηγησώ, όπου δημοσιεύονται ποιήματα του, αλλά και ποιήματα άλλων νέων ποιητών. Από το 1908 και μέχρι το 1918 εργάζεται σε σχολεία της επαρχίας και της Αττικής, με εξαίρεση τις περιόδους που επιστρατεύεται (Ιούλιος 1913- Μάρτιος 1914 με τους «απαλλαγέντες και αγύμναστους του 1900-1902» και Ιούνιος 1915- Ιούνιος 1916 μετά την λήξη της Βουλγαρικής ουδετερότητας και την έναρξη του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου). Όλη αυτή την περίοδο συνεργάζεται με πολλά λογοτεχνικά περιοδικά, όπου δημοσιεύονται ποιήματα του.

Από το 1910 έως το 1916 εκδίδονται σε μεταφράσεις του οι Βάκχες, ο Ηρακλής μαινόμενος και οι Ηρακλείδες του Ευριπίδη, ο Αίας του Σοφοκλή, τα Απομνημονεύματα του Ξενοφώντα και ο Πειρασμός του Αγίου Αντωνίου του Γκουστάβ Φλωμπέρ. Το 1911 (είναι σχολάρχης στην Αργαλαστή του Πηλίου) συμμετέχει στα «Αθεϊκά»3.

Από το 1919 έως το 1921 βρίσκεται στο Παρίσι με κρατική υποτροφία για μετεκπαίδευση στη νεοελληνική φιλολογία. Τον Αύγουστο του 1919 στέλνει στο περιοδικό Μαύρος Γάτος το εκτενές ποίημα του Προσκυνητής, το οποίο αργότερα αποκηρύσσει. Μετά την πτώση της κυβέρνηση Βενιζέλου επιστρέφει, αφού η υποτροφία διακόπτεται. Στρατεύεται ξανά για λίγους μήνες και ύστερα τοποθετείται καθηγητής στον Πειραιά.

Το 1921 δημοσιεύεται το ποίημά του Μοιραίοι στο περιοδικό Νεολαία. Το ποίημα αναδημοσιεύεται στο περιοδικό Ο Νουμάς. Το 1922, εκδίδει στην Αλεξάνδρεια με το ψευδώνυμο Δήμος Τανάλιας την πιο γνωστή ποιητική του σύνθεση Το φως που καίει. Το έργο θα εκδοθεί στην οριστική του μορφή το 1933. Την ίδια χρονιά (1922) εκδίδει στην Αλεξάνδρεια τη συλλογή διηγημάτων Ο λαός των μουνούχων. Ανακαλείται η διακοπή της υποτροφίας του και πηγαίνει ξανά στο Παρίσι. Στο περιοδικό Μούσα δημοσιεύει το ποίημα του Λευτεριά ως απάντηση στο ποίημα του Κ. Παλαμά Οι Λύκοι. Πρόκειται για την πρώτη δημόσια τοποθέτηση του Βάρναλη (με το όνομά του) υπέρ των επαναστατικών θέσεων των κομμουνιστών.

Το 1924 επιστρέφει στην Αθήνα και διδάσκει νεοελληνική λογοτεχνία στην Παιδαγωγική Ακαδημία, που διευθύνει ο Δ. Γληνός. Το 1925 δημοσιεύεται η μελέτη του Το πρόβλημα της τέχνης για την επιστημονική αισθητική στην εφημερίδα Ελεύθερος Τύπος, καθώς και άλλα θεωρητικά του άρθρα. Την ίδια χρονιά εκδίδει τη μελέτη του Ο Σολωμός χωρίς μεταφυσική, όπου εκφράζει την αντίθεσή του στην ιδεαλιστική ποιητική θεωρία του Γιάννη Αποστολάκη (Η ποίηση στη ζωή μας).

Η εφημερίδα Εστία γράφει ότι ο Δήμος Τανάλιας και ο Κώστας Βάρναλης είναι το ίδιο πρόσωπο. Ο ποιητής τιμωρείται με εξάμηνη παύση για στίχους του στο Φως που καίει. Την επόμενη χρονιά, το 1926, παύεται οριστικά απ’ την εκπαίδευση λόγω συμμετοχής του στην «αντεθνική δράση» των μεταρρυθμιστών παιδαγωγών του Μαρασλείου και της Παιδαγωγικής Ακαδημίας. Ως απόδειξη κατηγορίας χρησιμοποιείται ένα απόσπασμα από την πρώτη έκδοση της ποιητικής του σύνθεσης Το Φως που καίει. Η παύση αυτή θα προκαλέσει τη διαμαρτυρία των πνευματικών ανθρώπων της Αλεξάνδρειας, μεταξύ αυτών και του Κ. Π Καβάφη.

Από τότε και μετά εργάζεται ως δημοσιογράφος στις εφημερίδες Ριζοσπάστης, Πρόοδος, Πρωία, Ανεξάρτητος, ενώ παράλληλα δημοσιεύει ποιήματά του σε λογοτεχνικά περιοδικά. Το 1927 εκδίδει την ποιητική του σύνθεση Σκλάβοι Πολιορκημένοι με το όνομα του. Τις χρονιές 1927 -1928 γράφει θεωρητικά κείμενα στο περιοδικό Αναγέννηση του Δ. Γληνού. Δημοσιεύεται στη Νέα Εστία, το 1928, η μελέτη του Η αξία του Σολωμικού έργου. Το 1929 παντρεύεται την ποιήτρια Δώρα Μοάτσου. Συνεργάζεται με τα λογοτεχνικά περιοδικά Νέα Εστία, Πρωτοπορία, Νέοι Πρωτοπόροι και Ο Κύκλος και με εγκυκλοπαίδειες και λεξικά γράφοντας λήμματα απ’ το 1929 έως το 1934.

Το 1932 εκδίδεται το πεζό του Η αληθινή απολογία του Σωκράτη και επανεκδίδει .Το 1934 μαζί με τον Δ. Γληνό συμμετέχει ως αντιπρόσωπος των Ελλήνων συγγραφέων στο Συνέδριο Σοβιετικών Συγγραφέων στη Μόσχα. Γράφει τις εντυπώσεις του από τη Σοβιετική Ένωση στην εφημερίδα Ελεύθερος Άνθρωπος. Το 1935 δημοσιεύει στην εφημερίδα Ανεξάρτητος τμήματα της αυτοβιογραφίας του. Συνεχίζει τις συνεργασίες με τον Ριζοσπάστη και τους Νέους Πρωτοπόρους.

Συμμετέχει στο Διεθνές Συνέδριο Συγγραφέων στο Παρίσι και γράφει τις εντυπώσεις του στα Νεοελληνικά Γράμματα. Στο τέλος του 1935 μαζί με άλλους αριστερούς διανοούμενους εξορίζεται, από το αστικό κράτος, στη Μυτιλήνη και στον Αϊ – Στράτη. Ο Βάρναλης έγραψε αυτά που έζησε και είδε στην εφημερίδα Ανεξάρτητος (Με τους εξόριστους εις τα νησιά του θανάτου. Μια ζωή φρίκης και ηρωισμού).

Το 1936 συνεργάζεται με το Ριζοσπάστη, το 1939 δημοσιεύει το Άνθρωποι Ζωντανοί (πορτρέτα συγγραφέων που είχε γνωρίσει) και το Άνθρωποι Αληθινοί (οι εντυπώσεις του από άσυλα ψυχασθενών, τα οποία είχε επισκεφθεί ως δημοσιογράφος). Επί δικτατορίας Μεταξά απαγορεύεται στο Βάρναλη, στον Κορδάτο, στον Καρβούνη και άλλους να υπογράφουν κείμενά τους στις εφημερίδες.

Στις αρχές του πολέμου του 40 η απαγόρευση έχει αρθεί και ο Βάρναλης γράφει αντιφασιστικά άρθρα, όμως, συλλαμβάνεται απ’ την ασφάλεια και απειλείται με φυλάκιση. Από το 1938 και σε όλη τη διάρκεια της κατοχής εργάζεται μόνιμα στην εφημερίδα Πρωία, όπου γράφει καθημερινά χρονογραφήματα.

Από το 1945 έως το 1953 συνεργάζεται με το περιοδικό Ελεύθερα Γράμματα και τις εφημερίδες Ρίζος της Δευτέρας και Αλλαγή. Το 1946 εκδίδεται το επόμενο πεζό του, με τίτλο Το ημερολόγια της Πηνελόπης. Το 1955 εκδίδεται, από ανώνυμο εκδοτικό οίκο, συλλογή με παλιότερα ποιήματα που επιλέγει ο ίδιος. Το 1956 εκδίδονται τα Ποιητικά του με Το φως που καίει, τους Σκλάβους Πολιορκημένους και επιλογή ποιημάτων που είχε γράψει σε περιοδικά μέχρι το 1918.

Το 1957 και το 1958 εκδίδονται τα Αισθητικά – Κριτικά, άρθρα που είχε δημοσιεύσει στην εφημερίδα Πρωία. Το 1957 εκδίδονται τα Σολωμικά και ο τόμος Πεζός λόγος που περιλαμβάνει τα δύο από τα τρία διηγήματα της συλλογής Ο λαός των μουνούχων (είχε αποκηρύξει το ένα) και διορθωμένη Η αληθινή απολογία του Σωκράτη. Αναδημοσιεύεται ο Προσκυνητής στην Επιθεώρηση Τέχνης. Η Εταιρεία Ελλήνων το 1956 τον τιμά για τα 50 χρόνια της λογοτεχνικής του δραστηριότητας. Το 1958 δημοσιεύει, στο περιοδικό Επιθεώρηση Τέχνης τρία ποιήματα, άρθρα στην Αυγή για τον Κάλβο και το Βουτυρά και τις αναμνήσεις του απ’ τον Παλαμά. Το 1959 του απονέμεται στη Μόσχα το Βραβείο Λένιν για τη συμβολή του στον παγκόσμιο αγώνα για την ειρήνη.

Το 1963 δημοσιεύει άρθρα στην Επιθεώρηση Τέχνης, Εκδίδονται οι Διχτάτορες, με παλιότερα κείμενα. Το 1965 εκδίδεται η ποιητική του συλλογή Ελεύθερος Κόσμος, η οποία θα επανεκδοθεί δύο φορές με προσθήκες ποιημάτων. Το 1967 υιοθετεί τη δίχρονη Ευγενία. Το 1972 εκδίδεται το θεατρικό του έργο Άτταλος ο Τρίτος.

Στις 16 Δεκεμβρίου 1974 ο Κώστας Βάρναλης αφήνει την τελευταία του πνοή. Η κηδεία του μετατρέπεται σε παλλαϊκή συγκέντρωση. Το 1975 δημοσιεύεται η ανέκδοτη συλλογή Οργή Λαού, με ποιήματα που έγραψε κατά τη διάρκεια της δικτατορίας.

1.Τα στοιχεία για τη ζωή και το έργο του Κ. Βάρναλη είναι επιλογή από: Α. Αργυρίου – Δ. Ποσάντζης, Επιλεκτική εργοβιογραφία στο Φέιγ βολάν της κατοχής (Χρονογραφήματα), Επιλογή – επιμέλεια Γιώργος Ζεβελάκης, Εκδόσεις Καστανιώτης, Αθήνα 2007 και Κώστας Γ. Παπαγεωργίου, «Εργο – βιογραφικό χρονολόγιο του Κώστα Βάρναλη», Διαβάζω τ. 88 (1984)-2. Βλ. Κώστας Βάρναλης, Φιλολογικά Απομνημονεύματα, φιλολογική επιμέλεια Κώστας Γ. Παπαγεωργίου, Κέδρος, Αθήνα 1981, σ. 63-64 και για περισσότερα Κ.Θ Δημαράς, Ιστορία της νεοελληνικής λογοτεχνίας, δ’ έκδοση, Ίκαρος 1968, σελ 399 και Α. Δημαράς (επιμέλεια), Η μεταρρύθμιση που δεν έγινε, ΝΕΒ Ερμής, Αθήνα 1974, τ. Β’ σ.35 -37 –3. Bλ. Κώστας Βάρναλης, Φιλολογικά Απομνημονεύματα, φιλολογική επιμέλεια Κώστας Γ. Παπαγεωργίου, Κέδρος, Αθήνα 1981, σ. 117- 143 – Α. Δελμούζος, Σαν παραμύθι, Αθήνα 1911 – Α. Δελμούζος, Το κρυφό σχολείο, 1908-1911,Αθήνα 1950 σ. 249-259.