Ο χρόνος και η θεωρία

Οι άνθρωποι δημιουργούν την ίδια τους την ιστορία, τη δημιουργούν όμως όχι όπως τους αρέσει, όχι μέσα σε συνθήκες που οι ίδιοι διαλέγουν, μα μέσα σε συνθήκες που υπάρχουν άμεσα, που είναι δοσμένες και που κληροδοτήθηκαν από το παρελθόν. Η παράδοση όλων των νεκρών γενεών βαραίνει σα βραχνάς στο μυαλό των ζωντανών.

Καρλ Μαρξ, Η 18η Μπρυμαίρ του Λουδοβίκου Βοναπάρτη

Αν η επαναστατική θεωρία –η θεωρία όχι ως εποπτεία του κόσμου αλλά ως δύναμη μεταβολής του κόσμου– είχε χρόνο, αν η ιστορία της έδινε χρόνο, άπλετα, ατσιγκούνευτα, τότε θα μετατρεπόταν σε μια ανώδυνη λέσχη συζητήσεων: κάθε ιδέα θα είχε όλο το χρόνο να ωριμάσει, να ξεδιπλωθεί στις αντιφάσεις της, να αναθεωρηθεί, και κατόπιν και η αναθεώρηση αυτή να επανεξεταστεί, ενώ ταυτόχρονα, τα στοιχεία θα έρρεαν από παντού, θα επισημαίνονταν οι αμφισημίες τους και οι αντιφάσεις τους, θα δοκιμάζονταν διαρκώς νέα πλαίσια εξήγησής τους, εις το διηνηκές. Και δεν θα γινόταν τίποτε απολύτως.

Αλλά την επαναστατική θεωρία τη γέννησε η ιστορική βία, και η ιστορική βία την κατατρέχει σε κάθε της βήμα και την πνίγει σε κάθε της ανάσα. Σκαλωσιές λυγίζουν, σύρματα σπάνε, μορφές και σχήματα καταρρέουν ή αλλάζουν κάτω απ’ την ατμοσφαιρική πίεση της ιστορικής βίας. Αυτός που θεωρεί πως δεν μετακινείται, βλέπει το έδαφος στο οποίο στέκεται να μετακινείται το ίδιο, και πρέπει να αποφασίσει με ποια κίνηση θα ανακτήσει τη χαμένη του ακινησία. Αυτός που κινείται διαρκώς, ανακαλύπτει πως διασχίζει απλώς τον απατηλά ατέρμονο κόσμο κρυστάλλινης σφαίρας, εγκλωβισμένος πίσω απ’ τα τοιχώματά της, καθώς οι κλειδώσεις του κοκκαλώνουν και αχρηστεύονται απ’ τον ιστορικό παγετώνα. Κανείς δεν μπορεί να πει "χρειάζομαι περισσότερο χρόνο" και να τον έχει ως εκχώρηση απ’ το δικαστήριο της ιστορίας. Όλοι, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, αποφασίζουν και έχουν ήδη αποφασίσει σε κάθε δεδομένη χρονική στιγμή. Μαζί τους, αποφασίζει η ιστορία, και η ιστορία είναι τόσο αμείλικτα σκληρή που αποφασίζει για όλους καταδικαστικά. Κανέναν δεν αφήνει να είναι αθώος και αμέτοχος, κανέναν δεν αφήνει άμοιρο ευθυνών. Αν δεν φταίει για αυτό, τότε φταίει σίγουρα για εκείνο· αν δεν στάθηκε κατώτερος των περιστάσεων εδώ, στάθηκε αναπόφευκτα εκεί. Κάθε δρόμος που επιλέγεται, κάθε εφικτός δρόμος, είναι γεμάτος με τις δικές του ευθύνες, τις δικές του αντιφάσεις και παγίδες. Διαλέγει κανείς μονάχα την δική του καταδίκη.

Αλλά, απ’ την άλλη, δεν είναι καθόλου παρόμοιοι ως δρόμοι. Άλλοι συνεχίζουν για καμπόσο, άλλοι κόβονται απότομα, κάποιοι συναντούν άλλους δρόμους και ενώνονται με αυτούς, στη μια ή στην άλλη κατεύθυνση. Κάποιοι αφήνουν πίσω τους κάτι που οι άνθρωποι δε θέλουν να (ξε)χάσουν, κάποιοι αποκρύπτονται στη λήθη το συντομότερο δυνατό.

Επειδή δεν υπάρχει ποτέ αρκετός χρόνος, επειδή η βία είναι μαμή της και Ερινύα της, η επαναστατική θεωρία δεν είναι λέσχη συζητήσεων. Είναι μια σοβαρή και επικίνδυνη υπόθεση. Και ίσως το χειρότερο που μπορεί να κάνει κανείς απέναντί της είναι να υποτιμήσει το πόσο επικίνδυνη είναι. Μακροπρόθεσμα, ασφαλώς, είμαστε όλοι νεκροί, αλλά ποιος μπορεί να βρει παρηγοριά σ’ αυτό; Τα δύσκολα αφορούν το πώς ζεις ως τότε.

Lenin reloaded

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s